Người Nhật từng ăn sushi theo một cách rất khác chúng ta

Nhắc đến ẩm thực Nhật Bản, sushi gần như là cái tên xuất hiện đầu tiên. Những lát cá sống được đặt ngay ngắn trên nắm cơm nhỏ, một chút wasabi, vài lát gừng ngâm – đơn giản đến mức nhiều người cho rằng sushi vốn đã như vậy từ đầu.

Thực tế thì không. Sushi mà chúng ta biết ngày nay là kết quả của một quá trình thay đổi khá dài. Và điều thú vị là, sushi ban đầu không được tạo ra để trở thành một món ăn sang trọng hay đẹp mắt. Nó từng là một cách để bảo quản cá.

Từ một cách bảo quản cá đến món ăn nổi tiếng thế giới

Nhiều thế kỷ trước, cá được ướp với cơm đã lên men để giữ được lâu hơn. Quá trình lên men tạo ra môi trường giúp hạn chế sự hư hỏng của cá. Khi ấy, cơm chủ yếu đóng vai trò như một phần của quá trình bảo quản chứ không phải để ăn cùng cá như ngày nay. Qua thời gian, người Nhật tìm ra những cách nhanh hơn để tạo vị chua cho cơm. Cá không còn phải trải qua quá trình lên men kéo dài và cơm bắt đầu trở thành một phần thực sự của món ăn. Đến thời Edo, một kiểu sushi gần với những gì chúng ta quen thuộc xuất hiện tại Tokyo ngày nay. Những nắm cơm có giấm được đặt cùng cá và phục vụ ngay, phù hợp với nhịp sống nhanh của một thành phố đang phát triển.

Nói cách khác, sushi hiện đại không phải một món ăn “cổ xưa bất biến” của Nhật Bản. Nó cũng từng thay đổi để phù hợp với cuộc sống của người Nhật. Có lẽ đó cũng là điều thú vị nhất khi tìm hiểu về ẩm thực nước này.

Người Nhật không cố làm nguyên liệu trở nên “đặc biệt”

Một trong những điểm dễ nhận thấy ở món ăn Nhật là cách người đầu bếp xử lý nguyên liệu, cá tươi có thể chỉ được cắt thành sashimi, một miếng thịt bò chất lượng cao có thể chỉ cần áp chảo, rau củ theo mùa đôi khi được hấp hoặc nướng rất đơn giản, không có quá nhiều loại sốt hay gia vị để che đi hương vị ban đầu. Đây là tinh thần thường được nhắc đến khi nói về Washoku – văn hóa ẩm thực truyền thống Nhật Bản. Người Nhật coi trọng mùa vụ, nguyên liệu và cách trình bày món ăn. Một bữa ăn không chỉ cần ngon mà còn phải phù hợp với thời điểm trong năm.

Bởi vậy, cùng là Nhật Bản nhưng món ăn bạn gặp vào mùa hè có thể rất khác mùa đông. Mùa thu là thời điểm của nấm, cá và các loại rau củ; mùa đông có những món nóng như lẩu; mùa xuân lại gắn với những nguyên liệu non và các món ăn mang màu sắc nhẹ nhàng hơn.

Có một điều du khách thường hiểu nhầm về sushi

Sushi không có nghĩa là cá sống. Đây là một nhầm lẫn khá phổ biến. Điểm quan trọng của sushi nằm ở phần cơm được nêm giấm, còn nguyên liệu bên trên có thể là cá sống, cá chín, trứng, rau củ hoặc nhiều loại nguyên liệu khác. Vì thế, nếu không ăn được cá sống, bạn vẫn có rất nhiều lựa chọn khi đến Nhật. Còn nếu muốn thử sashimi, câu chuyện lại khác. Sashimi về cơ bản là nguyên liệu được cắt lát và phục vụ mà không có phần cơm giấm đi kèm. Hai món thường bị gọi chung ở nước ngoài, nhưng trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản, chúng không giống nhau.

Một chuyến đi Nhật có thể được nhớ bằng những bữa ăn

Tokyo có sushi và ramen. Kyoto nổi tiếng với những món ăn truyền thống và Matcha. Đến Osaka, không khí lại thay đổi hoàn toàn.

Ở Osaka, đồ ăn đường phố xuất hiện dày đặc trên những con phố đông người. Takoyaki được làm ngay trước mắt khách, Okonomiyaki được nướng trên bàn và những quán ăn nhỏ luôn có người ra vào.

Nếu Tokyo cho thấy một Nhật Bản hiện đại, Kyoto mang đến cảm giác về một Nhật Bản xưa cũ, thì Osaka lại có vẻ thoải mái và gần gũi hơn. Và đó cũng là lý do ẩm thực nên được xem như một phần của hành trình, thay vì chỉ là chuyện “ăn gì khi đi du lịch”. Bạn có thể đứng trước một cửa hàng sushi ở Tokyo, ngồi trong một quán nhỏ tại Kyoto hay ăn takoyaki giữa Dotonbori. Những trải nghiệm ấy đôi khi giúp hiểu về một thành phố nhiều hơn cả việc đi qua một danh sách các địa điểm nổi tiếng.

Nhật Bản có rất nhiều thứ để ăn, nhưng điều đáng nhớ lại nằm ở cách họ ăn

Ẩm thực Nhật Bản hấp dẫn không chỉ bởi sushi, Wagyu hay Matcha, điều đáng chú ý hơn là cách người Nhật nhìn nhận đồ ăn: tôn trọng nguyên liệu, chú ý mùa vụ và coi trọng cả hình thức lẫn trải nghiệm của người thưởng thức. Có lẽ vì vậy mà một bữa ăn tưởng như rất đơn giản vẫn có thể trở thành một phần đáng nhớ của chuyến đi.

Nếu đang lên kế hoạch đến Nhật Bản, bạn có thể kết hợp Tokyo – núi Phú Sĩ – Kyoto – Osaka trong cùng một hành trình để vừa khám phá những biểu tượng nổi tiếng, vừa thử những món ăn đặc trưng của từng vùng. Vì đôi khi, cách dễ nhất để hiểu một đất nước là ngồi xuống và ăn cùng họ.